وحید دجلانی سه شنبه 23 خرداد 1396 06:21 ب.ظ نظرات ()
وعده «برداشته‌شدن تحریم‌های غیرهسته‌ای» با حرکت در مسیر خدشه به استقلال

اعتراف به بدعهدی امریکا، لازم اما کافی نیست

از دیدارهای مهم رهبر معظم انقلاب در ماه مبارك رمضان را می‌توان دیدار با رؤسای قوا، وزرا، نمایندگان و مسئولان نظام با مقام معظم رهبری دانست
از دیدارهای مهم رهبر معظم انقلاب در ماه مبارك رمضان را می‌توان دیدار با رؤسای قوا، وزرا، نمایندگان و مسئولان نظام با مقام معظم رهبری دانست؛ دیداری كه همانند سال گذشته حاوی نكات مهم و هشدارهایی در باب الزامات حكومتداری دولتمردان بوده است؛ نكات و هشدارهایی كه در برخی اوقات مورد غفلت قرار گرفته و در صورت استمرار روند فعلی در چهار سال آینده می‌تواند خسارت‌های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی گسترده‌ای را به كشور تحمیل كند؛ خسارت‌هایی كه جبران بسیاری از آنها نظیر «‌استحاله گفتمان – رویكرد ایران در عرصه سیاست خارجه» شاید غیرممكن باشد.
از جمله مهم‌ترین مباحثی كه در دیدار سال گذشته رهبرمعظم انقلاب با مسئولان در سال 95 بحث لزوم بی‌اعتمادی دولتمردان به امریكایی‌ها و دل‌خوش نكردن به تعهدات زبانی و حتی امضایی آنها بود؛ آفتی كه آن را باید یكی از چالش‌های پیش روی توسعه درون‌زا و موانع تولید و تكیه بر توان داخلی دانست.
آن هم در موقعیتی كه بیكاری و تورم اقشار مختلف اجتماعی را درگیر و امید بهبود شرایط اقتصادی و معیشتی را در افكارعمومی جامعه دشوار كرده است و ادامه چنین روندی می‌تواند یكی از راهبردهای اصلی نظام سلطه را كه همان دوقطبی
مردم- حاكمیت است مقدمه‌سازی كند، در حالی كه رهبری بارها نسبت به توجه به ظرفیت‌ها و توانمندی‌های داخلی به جای تمركز روی وعده وعیدهای غربی‌ها هشدار داده‌اند از جمله اینكه معظم‌له در 26 خرداد 95 و در دیدار با مسئولان ارشد نظام و دولتمردان بیان می‌كنند: «برخی تصور می‌كنند ما می‌توانیم با امریكا كنار بیاییم و مشكلات خود را حل كنیم در حالی كه این تصور نادرست و یك توهم است.»
«رفتار امریكایی‌ها همواره خباثت‌آمیز و همراه با عناد بوده است، بنابراین تصور اینكه مسائل ایران و امریكا سوءتفاهم است و از طریق مذاكره و به شیوه 50-50 قابل حل است، تصوری غیرواقعی و غلط است. «این نیز بخش دیگری از سخنان رهبری در سال گذشته است كه مناسبتی تمام با تلاش‌های جدید دولت و مجلس امریكا جهت تشدید تحریم‌های ضدایرانی دارد.»
اصل و مبنای مخالفت امریكا با ایران را نیز معظم‌له اینگونه تشریح می‌كنند: «مسئله اصلی امریكایی‌ها، موجودیت جمهوری اسلامی ایران است كه با مذاكره و رابطه حل نمی‌شود زیرا قدرت و استقلال ناشی از اسلام برای استكبار غیرقابل قبول است» كه نشان می‌دهد مطالبات امریكا در مقابله با جمهوری اسلامی ایران سقف نداشته و تنها زمانی پایان می‌یابد كه انقلاب دچار اضمحلال، فروپاشی و دست‌كم دچار استحاله بنیادین به لحاظ رفتاری شده باشد.
كم‌توجهی دولتمردان به هشدارهای سال گذشته را می‌توان در برخی مباحثات شكل گرفته در مناظرات انتخاباتی به وضوح مشاهده كرد؛ آنجایی كه برخی از نامزدها با سانسور «بدون دستاورد بودن توافق هسته‌ای» و «هزینه‌آور بودن گفت‌وگوی مستقیم با امریكایی‌ها» به جامعه ایرانی یك بار دیگر وعده «برداشته شدن تحریم‌های غیرهسته‌ای» را داده؛ وعده‌ای كه لازمه حركت در مسیر آن چشم‌پوشی از توان دفاعی و نظامی كشور و خط قرمز گرفتن بر مؤلفه‌های اقتدار و قدرت بازدارندگی ایران در عرصه منطقه‌ای و بین‌المللی است.
 
ترجیع‌بند جریان غرب‌باور مذاكره با امریكا
بی‌توجهی به هشدارهای سال گذشته رهبر انقلاب همچنان ترجیع‌بند سیاست‌ها و باورهای طیف قابل توجهی از سیاستمداران وابسته به یك جناح خاص بوده و ادامه این بی‌توجهی می‌تواند كشور را در چهار سال آتی در مسیر پر چالشی قرار دهد و فشارهای ناشی از آن برخی از اهداف نظام سلطه در مقابل ایران را به مرز تحقق نزدیك كند.
حضرت آیت‌الله خامنه‌ای با تأكید بر اینكه از دیدگاه امریكا، مصالحه به معنای تنزل از مواضع و اصول است، خاطرنشان كردند: این تنزل پایانی ندارد، همانگونه كه اكنون بعد از موضوع هسته‌ای، موضوع موشكی را پیش كشیده‌اند، بعد از موشك، نوبت به حقوق بشر می‌رسد، بعد از حقوق بشر، موضوع شورای نگهبان، سپس موضوع ولایت فقیه و در نهایت قانون اساسی و حاكمیت اسلام مطرح خواهد شد، بنابراین تصور اینكه جمهوری اسلامی می‌تواند با امریكایی‌ها به مصالحه برسد، تصور نادرستی است.
در همان دیدار ایشان نه تنها دلخوش بودن به وعده‌های امریكا را توهم می‌دانند بلكه اصل مذاكره متناسب و متناظر با نتایج دلخواه و یكسان را برداشتی نادرست از مؤلفه‌های قدرت‌زا در عرصه سیاست خارجه و بی‌اطلاعی از سیاست‌ها و رویكردهای دولتمردان امریكا می‌دانند؛ مسئله‌ای كه پس از گذشت یك سال از آن دیدار می‌توان بر صحت آن صحه گذاشت.
 
   اذعان دولتمردان به بدعهدی امریکا
به عنوان نمونه از رمضان 95 تا رمضان 96 بسیاری از دولتمردان كه قبل از آن مذاكره مستقیم با امریكا را گره‌گشا و حاوی دستاوردهای مهم در حوزه‌های مختلف اقتصادی سیاسی و منطقه‌ای می‌دانستند، طی همین یك سال بارها «به غیرقابل اعتماد بودن امریكایی‌ها» و«بی‌نتیجه بودن مذاكره و هزینه‌زا بودن برجام» اذعان و تأكید كرده‌اند امریكایی‌ها با خلف وعده و با وضع قوانین جدید و نوع ارتباط‌گیری با كشورهای اروپایی و آسیایی، مانع از دستیابی ایران به اهداف برجامی شده‌اند.
یكی از آخرین موضع‌گیری‌ها در این باب را می‌توان اظهارات روز یك‌شنبه عباس عراقچی معاون وزیر امور خارجه كشورمان دانست كه با اشاره به تصویب احتمالی قانون تحریمی در امریكا عنوان می‌كند: «به اعتقاد ما حركت‌هایی كه در طول 5/1 سال گذشته چه توسط دولت قبلی امریكا و چه توسط دولت جدید آن صورت می‌گیرد، در موارد بسیاری برخلاف تعهدات امریكا در این سه اصل است.»
پیش از این اظهارات نیز بارها حسن روحانی رئیس‌جمهوركشورمان در كنار وزیر امور خارجه، رئیس سازمان انرژی اتمی، رئیس بانك مركزی و دیگر مقامات دولت یازدهم از بی‌نتیجه بودن توافق هسته‌ای با امریكا و نقض این متن توسط مقامات این كشور سخن به میان آورده بودند.
روحانی در یكی از موضع‌گیری‌های خود در این باره می‌گوید: «اهمال نسبت به اجرای آن از سوی امریكا، تخلفی بین‌المللی تلقی خواهد شد و اعتراض جامعه جهانی را برخواهد انگیخت.
هرگونه بدعهدی در اجرای برجام، به بی‌اعتباری بیشتر ایالات متحده در سطح جهان می‌انجامد. تعلل ایالات متحده در اجرای تعهدات قانونی‌اش در ماه‌های گذشته اشتباهی راهبردی است كه باید فوراً جبران شود.»
پس از آن محمدجواد ظریف در جمع اعضای اندیشكده شورای روابط خارجی امریكا گفت: «ایران به تعهدات هسته‌ای خود پایبند بوده اما شاهد هیچ‌گونه تلاش واقعی از سوی مقام‌های كاخ سفید در این رابطه نبوده‌ایم.»
این تغییر محسوس در ادبیات دولتمردان طی یك سال گذشته و اعتراف به هزینه‌زا بودن ارتباط مستقیم با امریكا و تكرار مواضع منتقدان توسط آنها در حالی است كه بر اساس برخی از رخدادهای سیاسی، ایده
«انفعال -‌گشایش اقتصادی و معیشتی» همچنان بر دولت سنگینی كرده و در صورت استمرار در دولت آتی می‌تواند خسارت‌های فراوانی را به جامعه و نظام تحمیل كند.
 
   انتقاد تاكتیكی از امریكایی‌ها؟!
همانطور كه اشاره شد و بارها مقامات دولتی نسبت به آن اعتراف داشته‌اند، توافق هسته‌ای با امریكایی‌ها نه تنها نتوانسته خواسته‌های حداقلی كشور در حوزه‌های مختلف و از همه مهم‌تر اقتصادی را محقق كند بلكه هزینه‌های بسیاری را برای كشور به همراه داشته است و در چنین شرایطی اصل اعتراف دولتمردان به بدعهدی امریكا و غیرقابل اعتماد بودن آنها اگر چه مهم است اما نباید به این حد اكتفا كرد، آن هم در شرایطی كه بر اساس برخی از آمار‌های مستند دولت تصمیم دارد در چهار سال دوم مسیر پراشتباه و پرهزینه گذشته را تكرار كند و «تحقق شعارهای انتخاباتی با نگاه به بیرون» را در دستور كار قرار دهد؛ نگاهی كه لازمه حركت در مسیر آن «استحاله گفتمان – رویكرد ایران در عرصه سیاست خارجه» بوده و می‌تواند استقلال كشور را نیز دچار خدشه كند.
منبع: روزنامه جوان