وحید دجلانی جمعه 19 خرداد 1396 10:27 ب.ظ نظرات ()
حقایق رصد فضای مجازی پس از حوادث تروریستی در تهران

همه با همیم، به شرطها و شروطها!

بخشی از پیج‌های فضای مجازی كه در دو روز گذشته به دفاع از مدافعان امنیت ایران اقدام كردند، 12 ماه از سال اقدامات مدافعان حرم را زیر سؤال برده‌اند...
نویسنده: نیره ساری 

جولان شبكه‌های مجازی در دو حادثه اخیر تروریستی در تهران، بار دیگر جای خالی شبكه اطلاع‌رسانی مطمئن، برخط و جذاب را نمایان كرد. بازار داغ شایعات در كنار اطلاع‌رسانی خلاف واقع بر دامنه حواشی این حادثه تروریستی افزود. هرچند گرافیست‌های مجازی به سرعت با طراحی پوسترهای جذاب بر جلوه‌های بصری فضای مجازی افزودند و هرچند تهران، مجلس و حرم امام (ره) برای بیست و چهار ساعت ترند اول توئیتر شدند، اما ناجوانمردی‌های مجازی هم كم نبودند؛ مواردی از قبیل «همه با همیم» و «اتحاد» كه از جانب دشمنان اتحاد ایران هشتگ شد. كسانی در این بین از مدافعان ملت ایران حمایت و برایشان شعار و شعر درست كردند كه تا دیروز سنگین‌ترین الفاظ را نثار مدافعان حرم كردند. طنز تلخ ماجرا آنجا بود كه آنهایی كه تا چند وقت پیش شعار نه غزه، نه لبنان، جانم فدای ایران را سر می‌دادند، اكنون به این موضوع اعتراف كرده بودند كه باید با تروریست‌ها در همان غزه و سوریه جنگید. 
 
همه چیز از كلید واژه «تیراندازی در مجلس» شروع شد. خبری كه در نبود اطلاع‌رسانی به موقع از سوی مرجع مقدم برای مخابره حوادث، مردم را به سمت ساده‌ترین راه دسترسی به اطلاعات یعنی فضای مجازی كشاند و گام اول برای دیدن یك خبر كافی بود تا حدود پنج ساعت عملیات تروریستی در قلب پایتخت، چشم و گوش میلیون‌ها كاربر را به اخبار فضای مجازی خیره كند.  این‌بار نیز اطلاع‌رسانی در مورد یك واقعه از همان ساعت‌های اولیه با چالش روبه‌رو شد. موضوعی كه پیش از این و درست چند ماه قبل‌تر، در جریان بحران پلاسكو مورد نقد قرار گرفت و بسیاری از كارشناسان جای خالی ارائه اطلاعات و اخبار از سوی یك مرجع رسمی را مطرح كردند.
 
در جریان پلاسكو نیز رسانه‌های رسمی در اطلاع‌رسانی عقب افتادند. اگرچه صدا و سیما از همان دقایق اولیه پنجره‌ای به پخش زنده عملیات امداد و نجات اختصاص داد، اما این اطلاع‌رسانی نیز خود دارای مشكل‌هایی بود؛ چراكه در هنگام وقوع یك بحران و اتفاق مردم به دنبال خبر درست و دقیق و تحلیل به موقع هستند، اما عملكرد نامناسب رسانه‌ها در این زمینه، باعث شد تا شهروند خبرنگار و شهروند روزنامه‌نگار وارد میدان شود. در این شرایط است كه بازار شایعات داغ‌تر از اصل خبر می‌شود.

 
خلأ اطلاع‌رسانی دقیق در جریان اقدام تروریستی تهران
به‌رغم نقدهایی كه پیش از این درباره نحوه اطلاع‌رسانی صورت گرفته بود، اما بار دیگر این خلأ در جریان دو اقدام تروریستی روز چهارشنبه گذشته شهر تهران دیده شد و گرایش مردم به سمت فضای مجازی و شبكه‌های اجتماعی از جمله توئیتر باعث شد در ساعات اولیه انتشار خبر، نام «تهران» تبدیل به ترند اول دنیا شود و اخبار لحظه‌ای هر چند نادرست و غیر‌واقعی در رسانه‌های بین‌المللی لحظه به لحظه مخابره شود.
 
از آنجایی كه نبود اطلاع‌رسانی نظام‌مند و مرجع رسمی راه را به سادگی برای شایعه‌سازی هموار می‌كند، به سرعت پای این شایعات در فضای مجازی باز شد تا جایی كه همان روز از جانب وزارت اطلاعات بیانیه‌ای منتشر شد كه در آن از مردم درخواست شده بود به هیچ وجه از مترو استفاده نكنند، بیانیه‌ای كه دقایقی بعد توسط وزیر اطلاعات تكذیب شد.
به دنبال داغ شدن شایعات بود كه حتی مركز اطلاع‌رسانی وزارت كشور در اطلاعیه‌ای از همه رسانه‌ها و همچنین مردم خواست اخبار خود را صرفاً از مراجع معتبر اعلام شده یعنی وزارت اطلاعات و وزارت كشور دریافت كنند و این در حالی بود كه همچنان افراد و مسئولان مختلف اظهار نظر می‌كردند و روایت‌های مختلفی از حادثه تروریستی داشتند. اینچنین بود كه خلأ این اطلاع‌رسانی دقیق مشخص بود، بنابراین مخاطب و افكار عمومی هم برای رفع عطش كسب اطلاع، چاره‌ای جز چنگ‌اندازی و اكتفا كردن به اخبار ضد و نقیض فضای مجازی نداشت.
 
همه با همیم، به شرطها و شروطها !
علاوه بر این امر منصفانه این است كه بگوییم هرچند دنبال كردن اخبار و اطلاعات در فضای مجازی، خود نقطه شروع اضطراب و تشویش روانی جامعه شد، اما ایجاد وفاق و اتحاد ملی هم بخش موجهی از این ماجرا بود. در همان ساعت‌های اول طرح گرافیكی توسط طراحان ایرانی در فضای مجازی به وفور منتشر شد، طرح‌هایی كه محتوای اصلی‌شان، اتحاد و همبستگی مردم و طیف‌های مختلف با یكدیگر بود و به سرعت همین طرح‌ها تبدیل به تصاویری شدند كه هنرمندان و چهره‌های شناخته شده اجتماعی در كنار دلنوشته‌هایی در اینستاگرام منتشر كردند.
هرچند كه باید گفت شیوه كوبیدن بر طبل اتحاد هم در جای خود بسیار جالب توجه بود. افرادی كه تا دیروز به مخالفت با مبارزه در بیرون مرزهای كشور برخاسته بودند و شعار نه غزه نه لبنان سر می‌دادند، با انتشار طرح‌های گرافیكی و گلچین عكس‌های حادثه تروریستی كه نشان‌دهنده از خود گذشتگی غیور‌مردان ایرانی بود، ‌تحلیل‌ها و منطق خود را با تغییر مسیر از سمت انتقاد به شیوه مبارزه در خارج از مرزها به سمت «هموطن اتحاد» هدایت كردند.
 
گویی تحلیل این عده در حدی است كه تا دشمن با آنها چشم در چشم نشود و به قلب پایتخت نزند، رفاه‌زدگی و امن بودنشان، آنها را به این سمت سوق نمی‌دهد كه به مقابله با دشمن صدها كیلومتر ورای مرزهای جمهوری اسلامی به پا خیزند.
 
نگاه مختصر به فضای مجازی در دو روز گذشته نشان می‌دهد همان‌هایی كه هر 12 ماه سال به مدافعان حرم و پاسداران انقلاب اسلامی بد و بیراه می‌گویند، حالا دم از اتحاد می‌زنند‌! درست است، اتحاد هماره خوب است، اما نباید مواردی را هم از یاد برد.
هیچ وقت نباید از یاد برد كه كوبیدن بر طبل دوگانه جنگ و صلح در ایام انتخابات و بارها گفتن این جمله كذایی كه «ما سایه جنگ را از سر ملت ایران برطرف كردیم»، یكی از دلایلی است كه اجنبی‌ها را علیه ما شورانده است. یا اینكه نباید هیچ وقت از یاد برد كه تضعیف قوای دفاعی كشور و خرده گرفتن بر شعار «مرگ بر اسرائیل» حك شده روی موشك‌های ایرانی، دشمن خفاش صفت را شیر می‌كند.
 
درست است، اتحاد و همدلی خوب است، اما نباید هیچ وقت از یاد برد كه لباس شخصی‌ها همانند مدافعان حرم، حافظان امنیت نظام و مردم كشورمان هستند، در هر حال باید قدر اینان را دانست، ‌نه اینكه به وقت امنیت فحش و ناسزا نثار این عده كرد و به وقت ترور گلوله. البته رویكرد مذبذب و نون به نرخ روز خور هشتگ‌نویسان مجازی برای همگان عیان شده است.