وحید دجلانی سه شنبه 16 خرداد 1396 11:15 ق.ظ نظرات ()
عربستان، امارات، مصر، لیبی، مالدیو و بحرین با قطر قطع رابطه كردند

جنگ «آل»‌ها پس از ائتلاف

عربستان سعودی و چند كشور دیگر عربی روز دوشنبه در یك شكاف بی‌سابقه بین اعضای شورای همكاری خلیج فارس روابط خود را با قطر به دلیل حمایت از تروریسم قطع كردند.
 عربستان سعودی و چند كشور دیگر عربی روز دوشنبه در یك شكاف بی‌سابقه بین اعضای شورای همكاری خلیج فارس روابط خود را با قطر به دلیل حمایت از تروریسم قطع كردند. با بسته شدن حریم هوایی و زمینی این كشورها به روی قطر، مقامات دوحه نیز از اتباع‌خود خواستند سریعاً خاك كشورهای متخاصم را ترك كنند. با شدت گرفتن تنش‌ها، برخی منابع از احتمال وقوع كودتا و تغییرات‌حكومتی در قطر خبر دادند.
عربستان سعودی و دیگر كشورهای عربی كه در یك هفته گذشته قطر را آماج حملات رسانه‌ای قرار داده بودند، روز دوشنبه در روابط سیاسی خود با این كشور را هم قطع كردند. عربستان سعودی، مصر، بحرین، امارات و مصر در اقدامی هماهنگ با اعلام آنچه حمایت قطر از تروریسم خواندند روابط دیپلماتیك خود را با این كشور قطع كردند. به گزارش رویترز، عربستان سعودی همه مرزهای دریایی، هوایی و زمینی خود را در برابر قطری‌ها بست. عربستان همچنین روز دوشنبه مجوز شبكه خبری الجزیره را لغو كرده و دفاتر آن در این كشور را پلمب كرد. بحرین هم اعلام كرد اجازه ورود اتباع قطر را به بحرین نخواهد داد و تمامی ارتباطات ناوگان هوایی، دریایی و زمینی خود را با قطر قطع خواهد كرد. خبرگزاری امارات نیز گزارش داد، دولت امارات به افراد مقیم و مسافران قطری ۱۴ روز فرصت داده خاك این كشور را به بهانه تدابیر پیشگیرانه ترك كنند. وزارت خارجه مصر نیز در بیانیه‌ای اعلام كرد، مصر حریم هوایی و بنادر دریایی خود را به روی تمامی هواپیماها و كشتی‌های قطری در راستای حفظ امنیت ملی خود بسته است. همچنین دولت موقت لیبی هم به تبعیت از عربستان روابط دیپلماتیك با كشور قطر را قطع كرده است. همزمان جمهوری مالدیو نیز همانند تعدادی از كشورهای خاورمیانه روابط دیپلماتیك خود با قطر را قطع كرد. از سوی دیگر، فرماندهی ائتلاف عربی علیه یمن به سركردگی عربستان سعودی اعلام كرد كه به مشاركت قطر در این ائتلاف پایان داده و قطر از ائتلاف سعودی علیه یمن اخراج شده است. خبرگزاری آناتولی گزارش داد كه هنوز دو كشور عربی كویت و عمان تصمیم خود را درباره ادامه همكاری یا قطع روابط دیپلماتیك با دوحه با وجود فشار شورای همكاری خلیج فارس اتخاذ نكرده‎اند.  قطع روابط اعراب با قطر پس از اظهارات جنجالی منتسب به شیخ تمیم بن حمد، امیر قطر در خصوص قدرت ایران و نقش ثبات‌ساز این كشور در جهان اسلام و همچنین نام بردن از حزب‌الله لبنان به عنوان جنبش مقاومت، خشم عربستان و امارات را در پی داشت و مقامات این دو كشور قطر را مورد هجمه رسانه‌ای قرار دادند و مدعی شدند دوحه «خنجر ایران را در پشت اعراب» فرو كرده است. همچنین این اتفاق تنها دو هفته بعد از سفر ترامپ به ریاض رخ می‌دهد كه طی آن عربستان ایران را به حمایت از تروریسم متهم كرد. در نشست ریاض عربستان سعودی با حمایت همه جانبه امریكا، تلاش كرد اجماع منطقه‌ای علیه ایران را تقویت كند اما تنها دو روز از این نشست نگذشته بود كه شكاف در جبهه عربی ایجاد شد و نشان داد ائتلاف تحت رهبری سعودی نتوانسته همپیمانان خود را به مقابله با تهران مجاب كند.
   واكنش دوحه
وزارت خارجه قطر روز دوشنبه در بیانیه‌ای ضمن ابراز تأسف از اقدام چهار كشور عربی در قطع روابط با دوحه، این اقدام آنها را غیرقابل توجیه و مبتنی بر ادعاهای بی‌اساس خواند. به گزارش شبكه المیادین، در این بیانیه آمده است كه قطر برای به شكست كشاندن تلاش‌های مربوط به تأثیرگذاری بر جامعه و اقتصاد قطر تلاش خواهد كرد. در این بیانیه آمده است كه این اقدامات هرگز در روند حیات طبیعی شهروندان و اتباع خارجی مقیم قطر تأثیری نخواهد داشت. همچنین سفارت قطر در امارات عربی متحده از اتباع خود در این كشور خواست تا سریعاً امارات را ترك كنند. از سوی دیگر، فعالان رسانه‎ای می‎گویند جنگنده‎های قطری در پی اعلام قطع روابط دیپلماتیك این چهار كشور عربی با دوحه، بر فراز آسمان سراسر قطر به پرواز درآمدند. اختلافات دیرینه میان ریاض و دوحه از درگیری‌های سرزمینی و ارضی فراتر رفته و وارد عرصه ساختاری شده است، به طوری كه این دو كشور در بسیاری موارد در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی مواضعی متضاد و در تعارض با یكدیگر اتخاذ می‌كنند و در زمینه پرونده‌های منطقه‌ای نیز از جمله موضوع سوریه و نیز اخوان‌المسلمین اختلاف نظر جدی بایكدیگر دارند. به باور ناظران، باتوجه به اینكه در سوریه قطر و عربستان از گروه‌های تروریستی حمایت تسلیحاتی و سیاسی و مالی می‌كنند، امكان دارد این گروه‌ها رو در روی هم قرار بگیرند و جبهه تازه‌ای گشوده شود كه تضعیف موقعیت مخالفان را در پی داشته باشد.
   كشورهای بی‌طرف
برخی كشورها موضع محتاطانه‌ای نسبت به این قطع را بطه با قطر در پیش گرفتند. به گزارش خبرگزاری اسپوتنیك، دیمیتری پسكوف، سخنگوی كاخ كرملین اعلام كرد كه كشورش خواهان برقراری فضای باثبات و مسالمت آمیز در منطقه خلیج فارس بوده و در امور داخلی دیگر كشورها دخالت نمی‌كند. پسكوف تأكید كرد: «روسیه برای روابط با كل منطقه خلیج (فارس) و كشورهای این منطقه به صورت جداگانه ارزش قائل بوده و به محافظت از روابط مناسب با آنها علاقه‌مند است.» نفیس زكریا، سخنگوی وزارت خارجه پاكستان نیز روز دوشنبه تأكید كرد كه اسلام‌آباد تصمیمی برای قطع روابط با دوحه ندارد. وی گفت كه تا به این لحظه تصمیمی درباره قطر اتخاذ نشده و در صورت وجود هر گونه تغییر و تحولی، بیانیه‌ای صادر و آن را اعلام خواهیم كرد. به گزارش الجزیره، مولود چاووش اوغلو، وزیر خارجه تركیه هم در واكنش به قطع رابطه دیپلماتیك برخی از كشورها با قطر، ضمن اظهار تأسف از این ماجرا خواستار نشست و گفت‌وگو برای حل این مشكل شد. چاووش اوغلو همچنین از آمادگی كشورش برای كمك جهت بهبود روابط در میان كشورهای حوزه خلیج‌فارس خبر داد. برخلاف قطع روابط دیپلماتیك شیخ نشین‌های خلیج فارس با قطر، سلیم الجبوری، رئیس پارلمان عراق روز دوشنبه در دیدار با شیخ تمیم بن حمد آل ثانی امیر قطر در دوحه، بر ارتقای روابط دوجانبه تأكید كرد. براساس این بیانیه، دو طرف در این دیدار، ارتقای روابط دوجانبه، اوضاع عمومی عربی و منطقه، راهكارهای مقابله با چالش‌ها و بحران‌ها و پایان دادن به مشكلات و اختلافات را بررسی كردند.
   موضع امریكا
امریكا كه سعی در اتحاد اعراب برای مقابله با ایران دارد از كشورهای عربی خواست از تشدید اختلافات با یكدیگر بكاهند. ركس تیلرسون، وزیر خارجه امریكا دیروز در واكنش به قطع روابط چهار كشور عربی با قطر، از آنها خواست اختلافات خود را حل كرده و متحد باقی بمانند. تیلرسون دیروز گفت: «انتظار ندارم این اقدام اثر مهمی، مخصوصاً روی نبرد با تروریسم در منطقه بگذارد.» هرچند امریكا در ظاهر نمی‌خواهد شكافی در جبهه متحدان عربی‌اش ایجاد شود اما برخی منابع مدعی هستند كه اقدام اعراب علیه قطر با چراغ سبز واشنگتن انجام شده است. الی آویدار، از مقامات سابق دیپلماتیك و امنیتی اسرائیل كه مناصب مهمی در بخش اطلاعات ارتش اسرائیل بر عهده داشته، قطع روابط عربستان، امارات، بحرین و چند كشور دیگر عربی با قطر را ترجمه‌‌ سیاست خارجی ترامپ دانست. این مقام سابق صهیونیستی در گفت‌و گو با رادیو اسرائیل، گفت این تصمیمات پس از سفر دونالد ترامپ به منطقه گرفته شده است و دلالت‌های خاص خود را دارد. او همچنین گفت كه این اقدام عربستان و كشورهای همسو با آن برای قطع رابطه با قطر نشان دهنده این است كه قطر دشمن آنهاست و نه اسرائیل.
   سناریوی احتمالی ضد قطر
با شدت گرفتن اختلاف بین قطر با اعراب، برخی منابع از احتمال كودتا و اقدام نظامی علیه دوحه خبر می‌دهند. پایگاه خبری اماراتی ارم نیوز روز دوشنبه با متنوع خواندن عكس‌العمل‌ها در كشورهای خلیج فارس، منطقه خاورمیانه و جهان، نسبت به قطع رابطه چهار كشور عربی با قطر، از احتمال وقوع كودتا و تغییرات حكومتی در قطر خبر داد. عبدالعزیز مفسر سیاسی عربستانی نیز در صفحه شخصی خود در توئیتر با طرح احتمال وقوع كودتا، از مردم قطر خواست از خانه‌های خود خارج نشوند. وی مدعی شد شخصیت‌های برجسته قطر خواستار دیدار با تمیم و اطلاع یافتن از دلایل وقوع بحران سیاسی و راه‌های حل آن شده‌اند. خالد الهیل یك مخالف دولت قطر در توئیتر از استقرار زره‌پوش‌ها و خودروهای نظامی در خیابان‌های دوحه پایتخت این كشور خبر داد. وی مدعی شد: در حال حاضر حالت آماده‌باش امنیتی در قطر اعلام شده و نیروهای امنیتی و نگهبانان زیادی در مراكز دولتی مستقر هستند. عبدالباری عطوان نویسنده و تحلیلگر سرشناس عرب نیز هشدار داد: «اكنون جنگی رسانه‌ای بین قطر از یك سو و كشورهای امارات و عربستان و مصر از سوی دیگر در جریان است كه ممكن است به جنگی نظامی منجر شود.»
   توئیت ظریف
محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه ایران در پی‌تنش‌های به وجود آمده میان برخی همسایگان جنوبی در خلیج فارس از كشورهای منطقه خواست تا با گفت‌وگو مسائل خود را حل و فصل كنند. ظریف در صفحه توئیتری خود نوشت: همسایگان دائمی‌اند و نمی‌توان جغرافیا را تغییر داد. فشار و تهدید هرگز راه‌حل نیست. گفت‌وگو ضروری است، به خصوص در ماه مبارك رمضان.