وحید دجلانی پنجشنبه 4 خرداد 1396 10:17 ق.ظ نظرات ()
هشدار پیری سیمای جمعیت كشور محقق شد

خروج 20 میلیون ایرانی از چرخه فرزند‌آوری

نیمی از جمعیت كشور بالای 30 سال سن دارند و سهم 30 تا 64 ساله‌ها از جمعیت ایران به 45 درصد رسیده است...
نویسنده: زهرا چیذری

طبق آخرین آمارها، هشدار پیری سیمای جمعیتی كشور در حال محقق شدن است. بر این اساس نیمی از جمعیت كشور بالای 30 سال سن دارند كه از این 50 درصد سهم افراد بالای 64 سال بیش از 6 درصد است. این بدین معناست كه مطابق پیش‌بینی‌ها كشورمان در حال ورود به دوران سالمندی است. خروج 20 میلیون نفر از جمعیت 80 میلیونی كشورمان از حوزه باروری با تجرد یا ناباروری مصائب جمعیتی ایران را دوچندان می‌كند. در این بین و با وجود ابلاغ سیاست‌های كلی جمعیت، اما خبری از نتیجه‌بخشی برنامه‌های افزایش جمعیتی وزارت بهداشت و دولت نیست.
 
سال گذشته بود كه لیلی بروجردی در همایش ملی سیاستگذاری اجتماعی در حوزه خانواده درباره وضعیت ازدواج جوانان در جامعه و آمار و ارقام‌های مرتبط با آن گفت: تا سن ۳۰ سالگی برای زنان و ۳۵ سالگی برای مردان طبق بررسی‌ای كه تا پایان سال ۹۳ انجام شده، ۱۲ میلیون نفر در كشور جزو افراد هرگز ازدواج نكرده هستند. تا پایان 50 سالگی این تعداد به 1/5 میلیون نفر تنازل پیدا می‌كند و بعد از 50 سالگی كه سن تجرد قطعی است، به یكباره 150 هزار نفر می‌شود.
با یك حساب سر انگشتی از آمار ارائه شده توسط رئیس كمیته زنان و جوانان مجمع تشخیص مصلحت نظام می‌توان دریافت چیزی حدود 14 میلیون نفر از جمعیت كشورمان به دلیل جا ماندن از ازدواج از دور باروری و فرزند‌آوری خارجند. در كنار این مسئله 6 میلیون زوج نابارور داریم. با اضافه شدن این آمار به آمار ازدواج نكرده‌ها چیزی حدود 20 میلیون نفر از جمعیت كشور از چرخه باروری خارج شده‌اند. بر این اساس اینكه نیمی از جمعیت كشورمان به سنین بالای 30 سال برسند و این آمار روز به روز افزایش یابد، امر دور از انتظاری نیست.
 
رشد معنا‌دار زندگی مجردی و تغییر ساختار خانواده
به گفته علیرضا زاهدیان، معاون مركز آمار ایران میانگین سنی كشور به 31/1 و میانه سنی جمعیت از ۲۷ سال به ۳۰ رسیده و ۵۰ درصد جمعیت زیر ۳۰ سال قرار دارند.
وی درباره روند رشد جمعیت در كشور می‌گوید: رشد جمعیت از 3/91 در سال ۶۵ به 1/24 در سال ۹۵ رسیده البته روند كاهشی در سال‌های اخیر كند‌تر شده است و اگر با روند سال ۹۰ تعداد موالید كاهش پیدا می‌كرد، نرخ رشد جمعیت به یك می‌رسید، اما اكنون این عدد 1/24 بوده و نشان از مثبت بودن سیاست‌های جمعیتی در چند سال گذشته است.
زاهدیان با بیان اینكه رشد جمعیت در استان‌های مختلف متفاوت است، می‌افزاید: این رشد متوازن نیست و در خراسان شمالی و همدان رشد منفی داریم، البته در استان‌های البرز، ‌بوشهر و خراسان جنوبی رشد بالاتری نسبت به میانگین داشته‌ایم.
 
در میان آمارهای معاون مركز آمار ایران آمارهای تأمل‌برانگیز دیگری هم وجود دارد و آن چیزی نیست جز رشد آمار خانواده‌های تك نفره كه حكایت از افزایش زندگی مجردی دارد و بیانگر آن است كه هسته خانواده به عنوان شالوده جامعه ایرانی به طور جدی در خطر است. هر چند خطر اضمحلال نهاد خانواده را می‌توان در آمار 14 میلیون نفری ازدواج نكرده‌ها در كشور نیز مشاهده كرد، اما افزایش خانواده‌های تك نفره هم بعد دیگری از این ماجراست.
 
آنگونه كه زاهدیان می‌گوید، در سال ۸۵ بیشترین سهم خانوار مربوط به خانواده‌های پنج نفره و بیشتر ٣٢ درصد بود، در سال ۹۰ خانواده‌های سه نفره بیشترین سهم را داشته و ٢٨ درصد خانوار راتشكیل داده و درصد فراوانی خانواده‌های تك نفره از 7/1 درصد در سال ۸۵ به 8/5 درصد در سال ۹۰ رسیده كه نشان از تغییر ساختار خانوار در كشور است.
 
تمایل 75 درصد جوانان به داشتن 2فرزند یا كمتر
به گفته معاون مركز آمار ایران نرخ باروری در سال ۶۲ حدود 6/8 بوده و ‌در سال ۹۰ به 1/8 و سال ۹۵ به 1/9 رسیده و اگر بخواهیم نرخ باروری را به 2/1 برسانیم باید یك میلیون و ۶۰۰ هزار تولد در سال داشته باشیم كه با توجه به تعداد موالید در سال گذشته به نظر می‌رسد به میزان مطلوب نزدیك شدیم.
 
وی با بیان اینكه اقتصاد در نرخ باروری تأثیر‌گذار بوده، اما عوامل دیگری مانند فرهنگ نیز در آن نقش دارند، می‌افزاید: مادران در خانواده سطح اقتصادی پایین نرخ باروری 5/3 و در خانواده با موقعیت بالا نرخ باروری1/4 دارند و این نشان‌دهنده آن است كه اقتصاد نرخ باروری را به تنهایی كاهش نداده است. زاهدیان با اشاره به نرخ باروری در زنان با سواد، بی‌سواد، ‌شاغل و غیر شاغل هم می‌گوید: تعداد فرزندان بین مادران با سواد و بی‌سواد متفاوت بوده و در مادران باسواد 1/15 و بی‌سواد 3/1 است، همچنین نرخ باروری در مادران با سواد 1/2 و بی‌سواد 2/6 است. در مادران شاغل نرخ باروری 1/1 و در مادران غیر شاغل 1/9 است. معاون مركز آمار ایران با اشاره به میزان تمایل جوانان به تعداد فرزند می‌گوید: بر اساس نظرسنجی از جوانان در پنج سال گذشته هنگام مراجعه برای آزمایش پیش از ازدواج مشخص شد كه ۱۴ درصد جوانان تمایل به یك فرزند و ۶۰ درصد تمایل به دو فرزند داشته و یك درصد هم اساساً فرزند نمی‌خواهند؛ در واقع ۷۵ درصد از جوانان برای زندگی آینده روی دو فرزند یا كمتر برنامه‌ریزی كردند.
 
وی با اشاره به تغییر جمعیت در رده سنی مختلف از سال ۶۵ تا ۹۵ تصریح می‌كند: گروه‌سنی صفر تا ۱۴ سال از ۲۴ در سال ٦٥ به ۴۵ درصد در سال ٩٥، رده سنی ١٥ تا ٢٩ از ۲۶ به ۲۵ درصد در سال ٩٥، رده سنی ۳۰ تا ۶۴ از ۲۵ به 44/8 درصد و رده سنی بالای ۶۵ سال از 3/1 به 6/1 درصد در سال ٩٥ رسیده و این میزان نشان از افزایش جمعیت سالمندی در كشور است.
 
لزوم ایجاد ٩٠٠ هزار شغل برای كاهش بیكاری
وی با بیان اینكه اكنون ۹۰۰ هزار شغل در سال باید ایجاد شود تا یك درصد نرخ بیكاری كاهش پیدا كند، تصریح می‌كند: تا سال ۹۸ این میزان با توجه به رشد جمعیت به ۷۸۰ هزار و از سال ۹۸ تا ۱۴۰۰ به ۴۰۰ هزار شغل می‌رسد تا بتوان تا یك درصد نرخ بیكاری را كاهش داد اگر با همین روال پیش برویم تا سال ۱۴۲۰ افرادی كه وارد بازار كار می‌شوند از افرادی كه از بازار كار خارج می‌شوند، كمتر خواهد بود و معادله جمعیت در بازار كار تغییر می‌كند.